Ιστορικό οικιστικού δικτύου

Ιστορικό οικιστικού δικτύου

Γενεσιουργά κύτταρα οικιστικής ανάπτυξης στην περιοχή Πηλίου αποτέλεσαν μοναστήρια, πρόχειρες ερημικές οικήσεις ή παραλιακοί συνοικισμοί, που μετά το 12^ο μεταφέρθηκαν για λόγους ασφαλείας από τα παράλια στα ορεινά.

Παρατηρώντας το χάρτη της περιοχής βλέπουμε ότι οι σημαντικότεροι οικισμοί είναι χωροθετημένοι στις πλαγιές του βουνού. Αυτοί που βρίσκονται σε παραθαλάσσιες περιοχές είναι οι μικρότεροι από άποψη μεγέθους και στο παρελθόν αποτελούσαν τις «σκάλες» των ορεινών. Τέτοιους συναντούμε κυρίως στην ανατολική πλευρά του Πηλίου που βρέχεται από το Αιγαίο. Οι επιδρομές των πειρατών μέχρι το 13^ο αιώνα και κυρίως η οριστική κατάληψη της Θεσσαλίας από τους Τούρκους το 1423 συνέβαλε στη μετακίνηση πληθυσμών από όλο το θεσσαλικό κάμπο και τα παράλια προς τα ψηλώματα του βουνού. Το δύσβατο έδαφος και η απόσταση από τη θάλασσα αποτέλεσαν αποτρεπτικό παράγοντα για κάθε είδους εισβολέα.

Γενικά φαίνεται ότι στην αρχική χωροθέτηση των οικισμών σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν 1) η απόσταση από τη θάλασσα και τα χερσαία περάσματα, αρχικά για προφύλαξη από τις επιδρομές των πειρατών και αργότερα για την αποφυγή του διοικητικού ελέγχου των Τούρκων, που είχαν την κυριότητα των περασμάτων 2) το γεωανάγλυφο 3) τα δάση καστανιάς για τροφή και 4) τα τρεχούμενα νερά για την ύδρευση. Επίσης σημαντικούς παράγοντες αποτέλεσαν οι βοσκότοποι, η προφύλαξη από τους ανέμους και η δυνατότητα επικοινωνίας με άλλα χωριά.

Υπό αυτές τις συνθήκες οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με τη γεωργία και τη μικροβιοτεχνία. Το 18^ο αιώνα φτάνουμε σε περίοδο ακμής οπότε και δημιουργούνται τα περισσότερα από τα σημερινά χωριά όπως η Μακρινίτσα, η Πορταριά, η Μηλιές, οι Αφέτες, η Τσαγκαράδα, το Ξουρύχτι, η Αργαλαστή, το Μουρέσι, η Λαμπινού, η Ξυνόβρυση, ο Λάυκος, το Χορευτό, ο Αι-Γιάννης, η Μηλίνα, το Χόρτο και το Τρίκερι.

Πηγή: «Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική», τόμος 6^ος Θεσσαλία – Ήπειρος, Δ.Φιλιππίδης, εκδ. Μέλισσα (1995)